Aanpak
De AI bereidt voor. De mens beslist.
Verantwoorde automatisering is geen slogan maar een werkwijze in vier stappen. Elke stap is herleidbaar, elke stap heeft een eigenaar, en het besluit ligt altijd bij een mens.
De vier stappen
Van aanvraag tot vastgelegd besluit
Dezelfde vier stappen, of het nu om een kapvergunning gaat of om een herindicatie. Wat verschilt is het mandaat van de agent, niet de werkwijze.
-
Voorbereiden
De agent haalt de gegevens op die voor dit zaaktype nodig zijn: de aanvraag zelf, de documenten uit Open Zaak, de persoons- of adresgegevens uit de basisregistraties, en eerdere zaken van dezelfde aanvrager als het mandaat dat toestaat. Niets wordt gekopieerd naar buiten de omgeving.
Ontbreekt er iets, dan stelt de agent de vraag aan de behandelaar of de aanvrager. Hij vult niets zelf in.
Vastgelegd: welke bronnen geraadpleegd, op welk moment, met welk resultaat.
-
Toetsen
De agent legt de gegevens naast de regels die voor dit zaaktype gelden. Die regels staan in leesbare beslistabellen die u zelf beheert, onder versiebeheer. Het resultaat is een concept met motivering: welke bron, welke regel, welke conclusie.
Twijfelgevallen, uitzonderingen en alles wat niet in het mandaat past, worden gemarkeerd en voorgelegd. Een negatieve conclusie is altijd een voorstel aan de mens, nooit een besluit van de agent.
Vastgelegd: welke regels, in welke versie, en de volledige motivering.
-
Beslissen
De behandelaar ziet in Het Knooppunt het concept, de bronnen en de motivering naast elkaar. Bevestigen, aanpassen of afwijzen: de keuze is aan de mens, met de bevoegdheid die daarbij hoort.
Dit is de enige stap waarin een besluit ontstaat. Wat hier niet langs is geweest, is geen besluit.
Vastgelegd: wie, wanneer, welk besluit, en of het concept is gewijzigd.
-
Vastleggen
Besluit, motivering en het volledige spoor gaan via de ZGW-API's terug de zaak in. Het besluit als besluitobject, de motivering als document, het spoor als bijlage bij de zaak. Zo is het er bij bezwaar, bij een Woo-verzoek en bij de archivering.
Vastgelegd: alles hierboven, plus de versie van het model en de software die is gebruikt.
Ontwerpregels
Wat de agent nooit doet
Kaders zijn pas kaders als ze ook grenzen hebben. Deze staan vast, ongeacht het zaaktype.
- Geen negatief besluit. Weigeren, afwijzen of intrekken is altijd een menselijke handeling.
- Geen handeling buiten het mandaat. Wat niet in het profiel staat, wordt voorgelegd, niet geprobeerd.
- Geen gegevens buiten de omgeving. Bronnen worden geraadpleegd, niet gekopieerd naar een externe dienst.
- Geen conclusie zonder bron. Elke stelling in de motivering verwijst naar een gegeven of een regel.
- Geen stille wijziging. Regels en mandaten veranderen alleen via versiebeheer, met een zichtbare geschiedenis.
- Geen onzichtbare AI. Wat door de agent is voorbereid, is als zodanig herkenbaar voor behandelaar én aanvrager.
Kaders
Waarom dit past bij wat de wet vraagt
De werkwijze is niet ontworpen om de regels te omzeilen, maar om ze uitvoerbaar te maken.
- AVG
- Gegevens blijven in de bron en worden alleen geraadpleegd voor het doel van de zaak. Geen profilering, geen geautomatiseerde besluitvorming in de zin van artikel 22: de mens beslist.
- AI-verordening
- Toepassingen bij besluiten over burgers gelden als hoog risico. De vier stappen leveren wat daarbij hoort: menselijk toezicht, logging, transparantie en een gedocumenteerd risicobeheer.
- Awb
- Elk besluit heeft een deugdelijke motivering en een bevoegde ondertekenaar. De agent levert de motivering aan; de behandelaar tekent.
- Archiefwet en Woo
- Besluit, motivering en spoor zijn onderdeel van het zaakdossier en volgen de bewaartermijnen van het zaaktype.
- BIO
- De omgeving is ingericht volgens de Baseline Informatiebeveiliging Overheid, met toegang via uw eigen identity provider.
Doorlopen met uw eigen zaaktype?
We nemen de vier stappen door aan de hand van een proces dat u kiest, en laten zien waar de agent stopt en de mens begint.